NIVOZ Podcast

Eerder dit jaar was Je Goed Recht te gast bij een dialoogavond over mensenrechten in Dokhuis. In deze aflevering spreken Hosein en Marco met Carlijn en Dominique over hun aanpak. Want in een tijd van digitalisering maken zij juist een omgekeerde beweging: ze openen fysieke winkels en zijn met pop up's aanwezig op braderieën om hun gratis rechtshulp aan Rotterdammers zo laagdrempelig mogelijk aan te bieden. Ze lossen juridische problemen op en maken regelgeving belangrijk, maar proberen ook een antwoord op de onderliggende vraag te formuleren. Door kennis en ervaring, maar bovenal door nabijheid en menselijkheid.

Nederland selecteert kinderen op hun twaalfde, over meer niveaus dan welk land ook. Vrijwel iedereen die zich erin verdiept heeft zegt dat het anders moet én toch verandert er niets.Jan Jaap Hubeek spreekt met Marjolein Moorman en Marco Frijlink over wat vroege selectie doet met kinderen, met scholen en met de samenleving die daaruit ontstaat.Over stress, segregatie en kansenongelijkheid. Over stapelen als symptoombestrijding. En over de vraag wat er morgen al kan veranderen, zonder dat één wet wordt aangepast.Te gast in deze aflevering:Marjolein Moorman — oud-wethouder onderwijs in Amsterdam, nu Kamerlid voor Progressief Nederland.Marco Frijlink — voorzitter van de Vereniging Openbaar Onderwijs, een vereniging die zich sinds 1866 met kansengelijkheid bezighoudt.https://laterselecteren.nu/********************Genoemd in deze aflevering:Louise Elffers, Onderwijs maakt het verschil. Kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs — Walburg Pers, 2022Michael Sandel, De tirannie van verdienste. Over de toekomst van de democratie — Ten Have, 2020Philippe Meirieu, Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden (vertaling Simon Verwer) — Phronese, 2019Onderwijsraad, Later selecteren, beter differentiëren — Onderwijsraad, 2021 — https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2021/04/15/later-selecteren-beter-differentierenJan Jaap Hubeek, Mens blijven tussen systemen — Telos, 2026Ook genoemd: De Nivoz-podcast met Eddie Denessen over later selecteren.Over deze podcast: Een podcast van stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken.Abonneer je om geen aflevering te missen. Waardeer je wat je hoort? Een review helpt anderen ons te vinden.

In deze aflevering gaan Jan Jaap Hubeek en Leone de Voogd bij de PO-raad op bezoek om te spreken over het dialoogmodel 'bouwen aan brede onderwijskwaliteit'.Bestuurders Annemieke Miltenburg en Inge Oelen vertellen over de kracht van het model vanuit de onderwijspraktijk. Samen hebben zij bijgedragen aan de ontwikkeling van dit model en nemen je mee in de doorwerking tot in de klas.Leone de voogd schreef vanuit stichting NIVOZ het boek 'Bouwen aan breedvormend onderwijs' dat als een belangrijke bron voor het dialoog model heeft gediend.Wil jij nu zelf aan de slag met het dialoog-model, ga dan naar:https://www.poraad.nl/onderwijskwaliteit/kerndoelen/dialoogmodel-bouwen-aan-brede-onderwijskwaliteitEn voor de bouwstenen voor breedvormend onderwijs ga naar www.breedvormendonderwijs.nlBronnen vanuit het gesprek zijn: Ben van der Hilst - https://hetlerenorganiseren.nl/publicaties/Bert Wienen - van individueel naar inclusief onderwijsFloortje Schepers - Mensen zijn ingewikkeldLotteke de Kruijff - Structureel werken aan onderwijskwaliteitSofie Sergeant - Inclusief gedrag: Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedragStichting Nivoz - Bouwstenen voor brede vorming (https://nivoz.nl/nl/boek-bouwen-aan-breedvormend-onderwijs)

In deze aflevering spreekt Jan Jaap Hubeek met Eddie Denessen, hoogleraar aan het Behavioural Science Institute en bijzonder hoogleraar onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit.In Nederland krijgen kinderen al op hun elfde of twaalfde een advies dat grotendeels bepaalt welke route zij volgen. Volgens Denessen is dat het meest zichtbare moment waarop kansenongelijkheid in ons onderwijssysteem wordt vastgezet. In het gesprek gaat het over wat vroege selectie doet met kinderen én met leraren, over de hardnekkige overtuiging dat differentiatie naar niveau goed en noodzakelijk is, en over de arbitraire schotten tussen vmbo, havo en vwo — niveaus die in werkelijkheid veel meer overlappen dan we denken. Denessen laat zien dat later selecteren geen middelmatigheid betekent en geen vaste schoolinrichting afdwingt: je kunt vakken op verschillende niveaus blijven aanbieden, zolang je leerlingen niet vastzet op één niveau voor alle vakken.Eddie Denessen doet momenteel onderzoek bij scholen die later selecteren en werkte mee aan het Onderwijsraadadvies 'Later selecteren, beter differentiëren'.Genoemd in deze aflevering:The Grouping Practices Project — UCL Institute of Education, Londen - https://www.ucl.ac.uk/ioe/research-projects/2014/may/best-practice-grouping-studentsOnderwijsraad (2021), 'Later selecteren, beter differentiëren' - https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2021/04/15/later-selecteren-beter-differentieren'Voorbij de meritocratie', Radboud University Press - https://books.radbouduniversitypress.nl/index.php/rup/catalog/book/onderwijs-voorbij-de-meritocratie

Voor deze aflevering reisden Hanneke en Rianne af naar de Johan de Witt scholengroep in Den Haag, waar levensecht onderwijs dagelijks zichtbaar is in de praktijk. Tijdens een inspirerende ochtend liepen ze mee met een project waarin leerlingen uit verschillende vakken samenwerkten aan opdrachten: het maken van een goodiebag en een lekkere lunch. We spraken met leerlingen en leraren over hun ervaringen. Ook gingen we in gesprek met een docent en een schoolleider over de weg die de school heeft afgelegd om dit onderwijs vorm te geven. Een verhaal over autonomie, trots, samenwerking en de kracht van een team dat samen een gedeelde visie werkelijkheid maakt.

Kan een lerarenopleiding bijdragen aan een rechtvaardiger samenleving? Nina Hosseini onderzoekt hoe lerarenopleiders hun praktijk vormgeven om aankomende leraren toe te rusten voor het herkennen én doorbreken van structurele ongelijkheid. Op 24 juni 2026 promoveert zij aan de Universiteit van Amsterdam op social-justice oriented teacher education.In dit gesprek gaan we in op de vraag wat het betekent om als leraar niet alleen te onderwijzen, maar ook te handelen vanuit een bewustzijn van macht, privilege en ongelijkheid.Het proefschrift is te lezen via: https://dare.uva.nl/id/b529e415-ee52-4e91-bf98-5c77e79ddbab?text=hosseiniMeer informatie over Nina en haar onderzoek aan de iPabo over kansengelijkheid: https://www.ipabo.nl/lectoraat/kansengelijkheid/

Hosein en Marco zijn te gast bij UTC Rotterdam, het Uitstroom Trainingscentrum van Stichting BOOR. Het UTC is bedoeld voor jongeren uit het speciaal onderwijs en uit het praktijkonderwijs die wel in staat zijn tot werk maar die nog extra vlieguren moeten maken om hun aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren. In een bedrijfspand in Rotterdam Zuid, met uitzicht op de Maas, spreken ze afdelingsleider Gitte Nagel en leerling Alejandro over het intiatief dat begon als een 'pop-up store op een bedrijventerrein' en vanaf komend schooljaar een zelfstandige school is.

In deze aflevering van Bronnen van Betekenis gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Lisette Bastiaansen over wat het werk van Edith Stein ons vandaag nog te zeggen heeft.Edith Stein zat nooit aan de goede kant van de medaille. Eerst mocht ze niet werken omdat ze vrouw was. Toen moest ze stoppen omdat ze joods was. Vervolgens moest ze vluchten, en uiteindelijk werd ze opgepakt omdat ze katholiek én joods was. En toch bleef Edith Stein (1891–1942) zoeken naar waarheid, naar de diepste kern van het mens-zijn.Het is de eerste aflevering in een nieuwe reeks: vrouwenstemmen over opvoeden - over vrouwelijke denkers wier stem historisch gezien binnen de pedagogiek onderbelicht is gebleven.Centraal staan thema's als empathie, gemeenschap, contemplatie en zielsindividualiteit. Edith Stein begreep empathie niet als je in een ander verplaatsen, maar als het ontvangen van de ander die anders is dan jij - als een daad van waarnemen. Ze pleitte voor de gemeenschap als oefenplaats voor authenticiteit: niet om op elkaar te gaan lijken, maar juist om te ontdekken wie jij bent. En ze wees op contemplatie - de stilte opzoeken, naar binnen keren - niet als vlucht uit de wereld, maar als voorwaarde om er werkelijk in aanwezig te zijn.Wat kunnen leraren en opvoeders meenemen? Lisette Bastiaansen formuleert het kernachtig: waarheid en klaarheid. Weet wat voor jou de bedoeling is, en leef dat ook. Niet als prestatie, maar als dagelijkse oefening.Dit gesprek sluit aan bij het artikel dat Lisette Bastiaansen schreef voor de NIVOZ Pedagogische Canon: Edith Stein en de pedagogiek van de ziel: over empathie, spiritualiteit, contemplatie en ander pedagogisch 'slijpwerk' — dat artikel vormt de inhoudelijke basis voor dit gesprek en is te lezen op nivoz.nl.

Janusz Korczak (1878-1942) was een Pools-Joodse kinderarts die zijn leven wijdde aan kinderen zonder rechten. In zijn weeshuis in Warschau richtte hij een kinderparlement en kinderrechtbank op – waar ook hijzelf werd aangeklaagd. Al in 1919 formuleerde hij drie grondrechten voor kinderen, zeventig jaar vóór het VN-Kinderrechtenverdrag.In dit gesprek vertelt Arie de Bruin, voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting, over het leven en gedachtegoed van deze bijzondere pedagoog – en waarom zijn ideeën juist nu zo actueel zijn.Arie de Bruin is voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting. Hij was 45 jaar werkzaam in het onderwijs: als onderwijzer, directeur van een basisschool, leraar pedagogiek aan de pabo en locatiedirecteur. In 1985 kwam hij voor het eerst in aanraking met het werk van Korczak via het boek Hoe houd je van een kind? – een ontmoeting die hij beschrijft als 'thuiskomen'. Sindsdien zet hij zich in voor het verspreiden van Korczaks gedachtegoed.Bronnen en meer lezen:Boeken van Janusz KorczakKorczak, J. (2010). Hoe houd je van een kind. Het kind in het gezin. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2007). Het recht van het kind op respect. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2012). De republiek der kinderen. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Over KorczakBerding, J. (2020). Janusz Korczak: Educating for Justice. Springer.Lifton, B.J. (2005). The King of Children: The Life and Death of Janusz Korczak. American Academy of Pediatrics.ArtikelenStevens, L. & Stevens, M. (2025). 'Korczaks grondrechten in deze tijd: Vergelijk mij niet met anderen.' In: Korczak Jaarboek 2025: Het recht op de dag van vandaag. Janusz Korczak Stichting / Uitgeverij SWP.De Bruin, A. (2015). 'Janusz Korczak: inspirator voor mensen in het onderwijs.' NIVOZ. nivoz.nlBerding, J. 'Janusz Korczak en de wet van respect.' NIVOZ. nivoz.nlWebsitesJanusz Korczak Stichting Nederland: korczak.nlKorczak Digital Repository (internationaal archief): korczak.ckc.uw.edu.pl

In deze eerste aflevering van Onderwijs als Teamsport zijn Annette van Valkengoed en Maria Hartman onze gasten. Beiden brengen vanuit hun ervaring met het opbouwen van en werken in lerarenteams waardevolle inzichten mee over hoe je samenwerking in het onderwijs structureel organiseert.Maria werkte als docent economie en schoolcoach op het Jordan Montessori Lyceum Utrecht, waar zij nauw betrokken was bij het opbouwen van een sterke verbetercultuur. Als aanjager van het werken in teams weet zij wat er nodig is om samen het onderwijs te versterken.Annette brengt een schat aan ervaring mee in het bouwen aan krachtige onderwijsteams. Van het primair onderwijs en de oprichting van Laterna Magica tot haar werk in het voortgezet onderwijs — onder andere op het Vathorst College. Inmiddels zet zij haar expertise in als rector-bestuurder bij het Ingenieur Lely Lyceum.Onderwijs als Teamsport is een podcast van Hanneke de Graaff (NIVOZ) en Rianne Neering (Nieuwe Onderwijsruimte).